Biyoloji

Sinir Sistemi Hastalıkları Sinir sisteminde oluşan bazı olumsuzluklar doku ve organlarda fonksiyon bozukluklarına neden olarak çeşitli hastalıkları ortaya çıkarır. Bu hastalılara örnek olarak felç, multiple skleroz, epilepsi, parkinson ve alzheimer verilebilir. Felç: Beyni besleyen kan damarlarında kan akışının durması sonucu oluşan beyin hasarları felce sebep olabilir. Tıkanan damarların beslediği beyin bölgesi, kan akımı durduğundan oksijen alamaz, beslenemez ve canlılığını yitirir. Hasar gören beyin bölgesine bağlı olarak konuşamama, yüz şeklinin değişmesi, idrar kaçırma, yutkunamama, kol ya da bacağın hareket edememesi gibi olumsuzluklar ortaya çıkar. Felç riskini tetikleyen etmenler yüksek tansiyon, kan glikoz değerinin yüksek olması, kolesterol ve strestir. Kişi sigara kullanıyorsa, yüksek tansiyonu varsa ve egzersiz yapmıyorsa risk faktörü artar. Multiple Skleroz(MS): Beyin ve omurilik sinir...

Çevresel Sinir Sistemi Çevresel sinir sistemi, reseptörler aracılığı ile iç ve dış ortamdan aldığı bilgileri merkezi sinir sistemine, merkezi sinir sisteminin verdiği emirleri ise ilgili kas ve bezlere iletir. Çevresel sinir sistemi, beyin ve omurilik dışındaki sinirlerden oluşur. Beyin ve omurilik omurilikten çıkan bu sinirler duyu sinirleri ve motor sinirlerdir. Çevresel sinir sistemi, vücuda yayılmış sinirler ile bu sinirlerin hücre gövdelerinin oluşturduğu küme şeklindeki sinir düğümlerini (ganglion) içerir. Beyinden 12 çift sinir çıkar. Bu sinirler özellikle baştaki duyu organları ile baş ve boyun bölgesindeki kasların çalışmasını düzenler. Aynı zamanda iç salgı bezleriyle de bağlantılıdır. En önemli sinir 10. çift beyin siniri olan vagus siniri dir. Vagus siniri, kalp, akciğer, pankreas, mide ve bağırsakların çalışmasını düzenler. Omurilikten ise 31 çift sinir çıkar. En önemlisi bacaklara giden siyatik sinirler dir. Çevresel sinir sistemindeki sinirler, görev ve işle...

İki nöron ile kontrol edilen daha basit refleksler de vardır. Örneğin, diz kapağı refleksinde duyu nöron ve motor nöron görev alır. Diz kapağının tam altındaki kirişe vurulduğunda reseptörlerin uyarılması ile oluşan impuls,duyu nöronu ile omuriliğe taşınır. Duyu nöronu omurilikteki motor nöron ile ilişkilidir. Motor nöron ile bacak kaslarına iletilen impuls, bacağın öne doğru fırlamasına neden olur. Diz kapağına vurulan kişi vurulduğunun farkındadır. Çünkü duyusal impulslar, duyu nöronundan omuriliğe, oradan da beyne geçer. Bazen refleksler uykuda da oluşabilir. Bu durum yalnızca omuriliğin denetiminde gerçekleştiğinden farkında olunmayabilir. Refleks hareketi omuriliğin omuriliğin görevi olmakla birlikte insan beyni omurilik üzerinde, dolaylı olarak da önemli refleks üzerinde önemli bir kontrole sahiptir. Örneğin, bir törende resmi geçit sırasında adımların sert atıldığı bir anda, sert ve sivri bir cisim üzerine basılmış olsa bükülme refleksi ile yürüyüş bozulacaktır. Beyin buna r...

Refleks Refleks , vücutta sinir ve kas sisteminin birlikte çalışmasıyla ani uyarılara karşı verilen istemsiz en kısa yanıttır. Reflekslerin çoğu doğuştandır ve tüm insanlarda ortaktır. Bu reflekslere kalıtsal refleksler denir. Diz kapağı refleksi, bebeklerin emme refleksi, göz kapağının ani ışıkta kapanma refleksi kalıtsal reflekslere örnektir. Kalıtsal reflekslerin dışında öğrenme ile oluşan kazanılmış refleksler de vardır. Bu reflekslerin öğrenme aşamasında, beyin kabuğu işlev görür. Öğrenildikten sonra davranış alışkanlığa dönüşür ve omurilik denetiminde gerçekleşir. Örneğin yüzme, dans etme, araba kullanma gibi davranışlar beyin kabuğu denetiminde öğrenilir. Daha sonra alışkanlığa dönüşür ve omurilik tarafından yönetilir. Hata yapılırsa beyin tekrar devreye girer. Basit bir refleks olayında duyu nöronu, ara nöron ve motor nöron görev yapar. Üç nöronun bu birlikteliği refleks yayı olarak tanımlanır. Örneğin, bir çiviye basıldığında oluşan geri çekme refleksi üç sinirli r...

Omurilik Omurilik, beyinden çıkan sinir kordonu şeklindedir ve omurga kanalı içinde bulunur. Omurilikte de beyinde olduğu gibi dıştan içe doğru sert zar, örümceksi zar ve ince zar bulunur. Omuriliğin üst ucu omurilik soğanı ile birleşiktir. Omurilikten enine kesit alındığında ortada merkezi bir kanal görülür. Omurilikteki kanal ve zarların arası BOS ile doludur. Kanalın etrafında sinir hücrelerinin gövde kısmından oluşan kelebek şeklinde boz madde bulunur. Omurilikteki boz madde beyindekinin tersine içtedir. Nöron aksonlarından oluşan ak madde, boz maddenin dışındadır. Boz maddenin ikisi önde, ikisi arkada olmak üzere dört çıkınıtısı vardır. Bu çıkıntılar boynuz olarak tanımlanır. Öndeki çıkıntılara ön boynuz , arkadaki çıkıntılara arka boynuz denir. Ön ve arka boynuz arasında yan boynuz bulunur.                   Omurilik sinirleri iki köke sahiptir. Bu sinirlerin arka boynuza girdikleri yer arka kök , ön boynuzdan çıktıkları ...

Orta Beyin Ara beyin ile beyincik arasında kalan bölümdür. Ön beyin ile arka beyin arasında impuls iletimini sağlayarak köprü görevi görür. Orta beyinde, dinlenme sırasında kasların hafif kasılı kalma durumu olan kas tonusunu ve vücut duruşunu düzenleyen merkezler bulunur. Ayrıca görme ve işitme reflekslerini kontrol eder. Işıkta göz bebeklerinin küçülmesi, kedi ve köpeklerin duydukları bir ses karşısında kulaklarını dikleştirmesi orta beyinde bulunan refleks merkezleriyle sağlanır. Arka Beyin Küçük beyin olarak da tanımlanan arka beyin pons, beyincik ve omurilik soğanı olmak üzere üç bölümden oluşur. Pons : Varoli köprüsü de denilen bu yapı omurgalı canlılar arasında sadece memelilerde bulunur. Pons, beyinciğin iki yarım küresi arasındaki bağlantıyı sağlayan ve orta beyin ile omurilik soğanı arasında bulunan sinir demetidir. Omurilik soğanındaki solunum merkezini düzenler. Bilinçaltını ve vücudun uyanık kalmasını kontrol eder. Zarar görmesi durumunda koma hali oluşur....

B. Ara beyin: Beyin yarım küreleri arasında kalan ara beyin; epitalamus, talamus, hipotalamus bölgelerini içerir.  Epitalamus: Talamusun arka üst kısmında bulunan epitalamus, talamus ve hipotalamus ile birlikte işlev görür. Epitalamusun ince uzantısı epifiz bezi adının alır. Bu bezden salgılanan melatonin hormonunun özellikle üreme ile ilgili biyolojik ritimler üzerinde etkili olduğu bilinmektedir. Epitalamus; salgıların kontrolünde, duyuların oluşumunda, kas ve iskelet sisteminin denetiminde rol oynar. Hipotalamus: Yağ ve karbonhidrat metabolizmasını, iştah, kan basıncı, uyku, vücut sıcaklığı ve eşeysel olgunlaşmayı düzenler. Salgıladığı hormonlar ile hipofizi uyarır. Hipotalamusun alt kısmında yer alan hipofiz, iç salgı bezlerinin çalışmasını düzenleyen önemli bir bezdir. Dolayısıyla hipotalamus hipofizinde çalışmasının kontrol ederek homeostazinin sağlanmasında önemli rol oynar. Talamus: Koku duyusu hariç duyusal impulsların toplandığı, değerlendirildiği ve be...

Ön Beyin A.Uç beyin: Beyin kabuğu zedelenen bir hayvanda solunum, dolaşım, sindirim, faaliyetleri devam eder. Ancak bilinçli davranışlar gerçekleştirilemez. Yapılan deneylerde beyin yarım küreleri çıkarılmış bir kuşun havaya atıldığında uçabildiği, azına besin verildiğinde besini yediği, düşmanlarından kaçmadığı ve dış etkilere karşı duyarlı olmadığı görülmüştür. Beyin yarım küreleri farklı işlevleri yerine getirecek şekilde dört loba ayrılmıştır. Baş parmağımızı içe kıvırarak bir yumruk yaparsak; baş parmağa karşılık gelen alan temporal lob, parmaklar frontal lob, elin arkası parietal lob ve bileğe denk gelen kısım oksipital lob olarak tanımlanır. Temporal lop: Üst bölge işitme ile ilgili bilgileri işler. Alt bölge tanımayla ilgilidir. Bu bölge hasar görmesi durumunda kişi cismi fark eder ancak tanıyamaz. Frontal lop: Vücudun belirli bölgesindeki kasları kontrol eder. Hissetmek ve gelecekle ilgili planlar yapmak önemli işlevidir. Alt bölgesi konuşmakla ilgilidir. Par...

A. BEYİN Tüm omurgalılarda beyin; ön beyin, orta beyin ve arka beyin olmak üzere üç bölümde incelenir. 1. Ön Beyin Beynin en büyük kısmı olan ön beyin, uç beyin ve ara beyinden oluşur. A.Uç beyin: İki yarım küreden oluşur. uç beyinde öğrenme, değerlendirme, bellek, hayal kurma, bilinçli davranışların tümü ve duyu organlarından gelen uyartıları algılayan merkezler bulunur. Beyin yarım küreleri birbirine üstten nasırlı cisim , alttan beyin üçgeni denilen bağlarla bağlanır. Bu bağlar nöronların aksonlarından oluşur. Her yarımküre içinde bir boşluk vardır. Birinci ve ikinci karıncık denilen bu boşluklar bir kanal ile üçüncü karıncığa bağlanır. Üçüncü karıncık da bir kanal ile omuriliğin hizasındaki dördüncü karıncığa bağlanır. Beyinde bulunan bu karıncıklar omurilik kanalının devamı şeklindedir. Karıncıkların üst kısmında beyin omurilik sıvısını oluşturan kılcal damarlar bulunur. Beyin yüzeyinde gözle görülen ve beyin yarım kürelerini enine ayıran derin yarığa Roland...

İnsanda Sinir Sistemi İnsanda sinir sistemi, omurgalı canlılar arasında en gelişmiş ve en karmaşık yapıya sahiptir.Sinir sistemi, merkezi sinir sistemi ve çevresel sinir sistemi olarak iki bölümde incelenir. 1. Merkezi Sinir Sistemi Merkezi sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur.Beyin ve omurilik meninges(beyin zarı) denilen üç katlı zar ile çevrilidir.Bu zarlar dıştan içe doğru sert zar, örümceksi zar ve ince zar olarak isimlendirilir. Sert zar, Beyinde kafatasına yapışık olarak bulunur.Omurilikte ise serbesttir. Örümceksi zar, alt ve üst yüzeyde uzanan bağ doku iplikçikleriyle iki zarı birbirine bağlar. ince zar, beynin tüm kıvrımlarını sarar ve zengin kan damarları ile çevrilidir.Kılcal kan damarlarından kan basıncının etkisi ile sızan sıvı BOS denilen beyin-omurilik sıvısını oluşturur ve ince zar ile örümceksi zar arasını doldurur. BOS, sarsıntı ve darbelere karşı beyni ve omuriliği korur.Sinir hücreleri ile kan arasında madde alış verişinde görev alır. ...

İmpuls Bir Sinir Hücresinden Diğerine Nasıl Geçer? Nöronlar arasında impuls iletimi bir nöronun akson ucundan diğer nöronun dendritine doğru olur. İki nöron ya da nöron ile hedef hücrenin karşılaştığı ve kimyasal iletimin kurulduğu bölgeye sinaps denir. Sinaps bölgesindeki iki hücre aralığı ise sinaps boşluğu olarak tanımlanır. Aksonun sinaps boşluğunda sonlanan ucuna sinaptik yumru denir.Bu bölgelerde nörotransmitter maddeleri taşıyan ve sinaptik kesecik olarak tanımlanan çok sayıda küçük kesecikler bulunur. Nörotransmitterler asetilkolin, nöradrenalin, dopamin, serotonin, histamin, gibi kimyasal maddelerdir. İmpuls sinaptik yumruya ulaştığında buradaki sinaptik keseciklerden salgılanan nörotransmitter maddeler sinaps boşluğuna dökülür. Nörotransmitter maddeler, komşu hücre sinir hücresi ise bu hücrenin dendrit zarında bulunan reseptörlere bağlanarak impuls oluşumunu başlatır. Eğer komşu hücre hedef oragana ait bir hücre ise tepki oluşur. İmpulsun sinapstan geçişi kim...

İmpuls İletimi İmpuls akış yönü bir sinir hücresinde dendritten aksona doğrudur.Uyarılmamış bir sinir hücresinde hücre dışı poziitif(+),hücre içi negatif(-) yüklüdür. Sinir hücresinin bu durumuna polarizasyon(kutuplaşma) denir.Polarizasyonun nedeni sinir hücresinin yarı geçirgen hücre zarının farklı iyonlara karşı farklı geçirgenlikte olmasıdır. Bu durum iyonların hücre içinde ve hücre dışı sıvıda eşit olmayan bir şekilde dağılımına neden olur. Sinir hücresi zarında bulunan enzim (Na-K ATPaz), hücre içinde bulunan Na+ iyonlarını sürekli aktif taşıma ile hücre dışına pompalarken hücre dışında bulunan K+ iyonlarını hücre içine pompalar. Na-K ATPaz ile dışarı pompalanan Na+ iyonları ,içeri pompalanan K+ iyonlarından fazladır.Ayrıca hücre içinde bol miktarda bulunan negatif yüklü protein iyonları büyük moleküller olduklarından zardan geçemezler ve hücre içindeki K+ iyonlarını kendilerine doğru çekerek hücre dışına çıkmasına engel olurlar.Bunun sonucunda sinir hücresinin pozitif yük...

İmpuls Oluşumu  Nöronlar ışık,ses,tat,koku,basınç gibi çeşitli uyaranlara karşı özelleşmiştir.Nöron uyarıldığı zaman,hücrede elektriksel ve kimyasal değişiklikler olur.Bu Değişikliklere impuls denir. Bir sinir hücresinde impuls oluşturan en düşük uyarı şiddetine eşik değer denir.Eşik değerin altındaki uyarılara sinir hücresi cevap veremez.Eşik değerdeki veya üzerindeki uyarılara ise hep aynı şiddette cevap verir. Buna ya hep ya hiç kuralı denir. Sinir hücrelerinin uyarılma eşik değeri farklılık gösterir.Bu nedenle birçok sinir hücresinden oluşan bir sinir kordonu ya hep ya hiç kuralına uymaz.Düşük şiddetteki bir uyarı yalnızca eşik değeri düşük sinir hücrelerini uyarır.Uyarı şiddeti arttırılırsa uyarılan sinir hücresi sayısı ve impuls sayısı artar.Sonuçta beyindeki duyu merkezlerine gelen impuls sayısı da artar.Bu da verilen tepkinin şiddetini etkiler. Örneğin,yolda yürürken arkadaşınızın seslenmesine vereceğiniz tepki ile çığlık sesine vereceğiniz tepki farklıdır. ...

Nöron Çeşitleri A.Uzantılarına göre akson çeşitleri Yalancı tek kutuplu nöron: Hücre gövdesinden tek uzantı çıkar.Bu tek uzantı daha sonra ikiye ayrılır.Uzantıların biri akson diğeri dendrit olarak kabul edilir. İki kutuplu nöron: Hücre gövdesinden karşılıklı olarak iki uzantı çıkar.Kısa ve dallı olan dendrit, uzun olan aksondur. Çok kutuplu nöron: Hücre gövdesinden genellikle çok sayıda dendrit ve genellikle bir tane akson çıkar. B.Görevlerine göre akson çeşitleri Duyu nöronları: Göz.kulak,deri,kas gibi vücudun çeşitli kısımlarındaki reseptörler aracılığı ile alınan uyartılar duyu nöronları ile merkezi sinir sistemine(beyin ve omurilik) taşınır. Ara nöronlar: Duyu ve motor sinirler arasında bağlantı kurar.Merkezi sinir sisteminde yer alır. Motor nöronlar: Merkezi sinir sisteminden çıkan nöronlardır.Duyu nöronu ya da ara nörondan alınan uyartıları ilgili tepki organına yani efektöre(kas veya iç salgı bezi)taşır.

Sinir Sistemi Sinir sistemi,doku ve organlarla bağlantılı olan dolayısıyla sistemin düzenli çalışmasını ve denetimini sağlayan sinir dokudan oluşmuştur. Sinir doku,"nöron"adı verilen sinir hücreleri ile ara maddeyi oluşturan "glia" denilen yardımcı hücrelerden oluşur. Nöronlar içten ve dıştan gelen uyarıları alma,değerlendirme ve oluşan cevapları kas ve bezlere iletme işlevini gerçekleştirir. Glia hücreleri ise ara maddenin oluşumundan başka,sinir dokunun beslenmesi,solunumu ve onarımında görevlidir. Ayrıca sinir sistemindeki hücrelere desteklik sağlar ve pek çok nöronun uzantıları etrafında kılıf oluşturur. NÖRONUN YAPISI 1-Hücre gövdesi: Hücrede metabolik devamlılığı sağlar.Hücre gövdesinde çekirdek,mitokondri,golgi ve diğer organeller bulunur ancak sentrozom bulunmaz. Bu nedenle sinir hücreleri bölünme yeteneğini yitirmiştir.Hücre gövdesinden dendrit ve akson olmak üzere iki tip uzantı çıkar. 2-Dendrit: Hücre gövdesinden çıkan ve nöronun diğer hücrele...